U Srbiji, osnivanje privrednog društva je dostupno svim fizičkim i pravnim licima, bez obzira na državljanstvo ili poreklo. Ova mogućnost važi kako za domaće, tako i za strane investitore.
Društvo sa ograničenom odgovornošću (DOO) predstavlja najpopularniju formu poslovanja u Srbiji zbog svoje fleksibilnosti i ograničene odgovornosti osnivača.
Proces osnivanja uključuje nekoliko ključnih koraka, uključujući pripremu osnivačkog akta, uplatu minimalnog osnivačkog kapitala, imenovanje direktora, registraciju u Agenciji za privredne registre i otvaranje računa u banci.
Nakon registracije, postoje određene zakonske obaveze koje se moraju ispuniti, uključujući poreske prijave i registraciju stvarnog vlasnika.
Šta je DOO i zašto je najpopularnija forma poslovanja u Srbiji
Zašto je DOO najčešće izabran oblik poslovanja u Srbiji, i koje su njegove glavne karakteristike? Društvo sa ograničenom odgovornošću (DOO) predstavlja privredno društvo u kojem jedan ili više članova poseduju udele u osnovnom kapitalu. Ova pravna forma je izuzetno popularna zbog svoje fleksibilnosti i zaštite lične imovine osnivača.
Karakteristike društva sa ograničenom odgovornošću
DOO ima nekoliko ključnih karakteristika koje ga čine atraktivnim za osnivanje firme u Srbiji. Minimalni osnivački kapital potreban za registraciju DOO-a iznosi svega 100 RSD, što je manje od 1 EUR. Članovi društva ne odgovaraju lično za obaveze društva; njihova odgovornost je ograničena na visinu njihovog uloga u društvu.
Prednosti i mane DOO u odnosu na druge pravne forme
DOO nudi nekoliko prednosti u odnosu na druge pravne forme poslovanja. Neke od tih prednosti uključuju:
- Jednostavnost osnivanja i upravljanja
- Fleksibilnost u strukturi vlasništva
- Mogućnost lakšeg privlačenja investitora
- Pravni subjektivitet koji omogućava samostalno sticanje prava i preuzimanje obaveza
Međutim, postoje i neki nedostaci, kao što su složenija administracija i veće poreske obaveze u poređenju sa preduzetničkim radnjama. Uprkos ovim nedostacima, DOO ostaje najpopularniji oblik privrednog društva u Srbiji zbog svojih brojnih prednosti.
Ko može osnovati DOO u Srbiji
Prema Zakonu o privrednim društvima Republike Srbije, osnivanje DOO je otvoreno za različite osnivače. Ova fleksibilnost omogućava kako domaćim tako i stranim investitorima da osnuju privredno društvo u Srbiji.
Domaća i strana fizička lica kao osnivači
Domaća i strana fizička lica imaju jednaka prava pri osnivanju DOO u Srbiji. Fizička lica, bez obzira na državljanstvo, mogu biti osnivači društva sa ograničenom odgovornošću. Ova mogućnost važi kako za državljane Srbije tako i za strane državljane, koji imaju ista prava i obaveze kao i domaći osnivači.
Strani državljani koji osnivaju DOO u Srbiji moraju ispuniti određene uslove vezane za dokumentaciju i njenu međunarodnu overu. Ovo je važan korak u procesu osnivanja koji treba pažljivo pratiti.
Domaća i strana pravna lica kao osnivači
Pravna lica, kako domaća tako i strana, takođe imaju pravo da osnuju DOO u Srbiji. Ova mogućnost omogućava kompanijama da osnivaju svoje zavisne firme u Srbiji, što može biti koristan poslovni potez.
Firma može imati jednog ili više osnivača, što utiče na vrstu osnivačkog akta koji se priprema. U slučaju više osnivača, potrebno je pripremiti ugovor o osnivanju, dok jednočlano društvo zahteva odluku o osnivanju.
| Karakteristike | Domaća lica | Strana lica |
|---|---|---|
| Fizička lica kao osnivači | Da | Da |
| Pravna lica kao osnivači | Da | Da |
| Jednakost prava i obaveza | Da | Da |
Priprema za osnivanje DOO – ključne odluke
Priprema za osnivanje DOO-a uključuje nekoliko ključnih koraka koji će odrediti identitet i poslovanje buduće firme. Pre samog osnivanja, potrebno je doneti nekoliko važnih odluka.
Izbor poslovnog imena i provera dostupnosti
Izbor poslovnog imena je prvi korak u osnivanju DOO-a. Važno je proveriti dostupnost željenog imena na portalu Agencije za privredne registre (APR) kako bi se izbeglo odbijanje registracije. Naziv firme mora biti jedinstven i ne sme unositi zabunu na tržištu.
Određivanje sedišta firme
Određivanje sedišta firme podrazumeva izbor adrese na kojoj će firma biti registrovana. To može biti poslovni prostor u vlasništvu osnivača ili iznajmljeni prostor. Svaka firma mora imati adresu sedišta na teritoriji Republike Srbije.
Izbor pretežne delatnosti
Izbor pretežne delatnosti je važan korak jer određuje glavnu poslovnu aktivnost firme. Šifra delatnosti se unosi u osnivački akt i registruje u APR-u. Pored pretežne delatnosti, firma može obavljati i druge delatnosti koje ne moraju biti posebno registrovane.
Priprema za osnivanje DOO-a zahteva pažljivo planiranje i donošenje nekoliko ključnih odluka, uključujući izbor poslovnog imena, određivanje sedišta firme i izbor pretežne delatnosti.
Osnivački akt – najvažniji dokument pri osnivanju DOO
Prilikom osnivanja DOO-a, jedan od najvažnijih koraka je kreiranje osnivačkog akta. Ovaj dokument definiše ključne informacije o firmi i predstavlja temelj njenog funkcionisanja.
Sadržaj osnivačkog akta
Osnivački akt mora sadržati sve potrebne informacije u skladu sa Zakonom o privrednim društvima. To uključuje podatke o osnivačima, poslovnom imenu, sedištu, pretežnoj delatnosti, iznosu osnovnog kapitala i udelu svakog osnivača.
Odluka o osnivanju vs. Ugovor o osnivanju
U zavisnosti od broja osnivača, postoje dva tipa osnivačkog akta: Odluka o osnivanju za jednočlano društvo i Ugovor o osnivanju za višečlano društvo. Odluka o osnivanju je jednostranički akt kojim jedan osnivač definiše sve aspekte budućeg društva, dok Ugovor o osnivanju reguliše međusobne odnose više osnivača.
Overa osnivačkog akta
Osnivački akt mora biti overen u skladu sa zakonom. Danas se to najčešće radi elektronski, digitalnim potpisom, što zamenjuje nekadašnju notarizaciju dokumenata.
Osnivački akt predstavlja najvažniji dokument pri osnivanju DOO-a jer definiše sve ključne aspekte funkcionisanja društva i odnose između osnivača. Njegov sadržaj mora biti usklađen sa zakonskim propisima, a forma zavisi od broja osnivača.
Kako osnovati DOO – minimalni osnivački kapital
Da bi se osnovao DOO u Srbiji, neophodno je ispuniti uslov minimalnog osnivačkog kapitala. Osnivački kapital predstavlja novčanu vrednost koju osnivači ulažu prilikom osnivanja DOO-a i jedan je od obaveznih elemenata za registraciju firme.
Zakonski minimum od 100 RSD
Zakonski minimum osnivačkog kapitala za DOO u Srbiji iznosi samo 100 RSD (manje od 1 EUR), što je jedan od najnižih iznosa u regionu. Ova niska vrednost čini otvaranje firme dostupnim širem krugu potencijalnih preduzetnika.
Iako je zakonski minimum simboličan, važno je napomenuti da za određene specifične delatnosti postoje posebni zahtevi za visinu osnivačkog kapitala, kao što je finansijski lizing.
Uplata osnivačkog kapitala
Uplata osnivačkog kapitala vrši se pre registracije društva na privremeni račun, a dokaz o uplati se prilaže uz dokumentaciju za registraciju. Nakon registracije društva i otvaranja stalnog računa, sredstva se prebacuju sa privremenog na stalni račun i mogu se koristiti za poslovanje.
Osnivački kapital može biti uplaćen u novcu ili unesen u stvarima i pravima, pri čemu nenovčani ulozi moraju biti procenjeni od strane ovlašćenog procenitelja.
Imenovanje direktora i zastupnika društva
Imenovanje direktora i zastupnika društva predstavlja jedan od najvažnijih koraka u procesu osnivanja DOO-a u Srbiji. Direktor i zastupnik društva su osobe koje će predstavljati firmu u pravnom prometu i biti odgovorne za njeno poslovanje.
U skladu sa zakonom, direktor DOO-a može biti bilo koje poslovno sposobno fizičko lice, bez obzira na državljanstvo. To znači da strani državljani mogu biti direktori srpskih firmi pod istim uslovima kao i domaći državljani.
Ko može biti direktor DOO
Direktor DOO-a može biti svako poslovno sposobno lice, domaće ili strano. Osnivač firme ima slobodu da odluči da li će sam biti direktor ili će za tu funkciju imenovati drugo lice.
- Poslovno sposobno fizičko lice
- Domaći ili strani državljanin
- Imenovan od strane osnivača firme
Prava i obaveze direktora
Direktor društva ima široka ovlašćenja definisana zakonom i osnivačkim aktom, uključujući zastupanje društva, zaključivanje ugovora i donošenje poslovnih odluka. Prava direktora mogu biti ograničena osnivačkim aktom ili odlukom skupštine društva.
Obaveze direktora uključuju:
- Vođenje poslova društva u skladu sa zakonom i internim aktima
- Zastupanje društva
- Vođenje evidencija i izveštavanje skupštine o poslovanju
Direktor društva ima fiducijarnu dužnost prema privrednom društvu, što znači da mora postupati savesno i lojalno, u najboljem interesu društva.
Registracija DOO u Agenciji za privredne registre
Registracija DOO-a u Agenciji za privredne registre predstavlja ključni korak u osnivanju firme u Srbiji.
Proces registracije podrazumeva podnošenje registracione prijave osnivanja, uz prateću dokumentaciju, što se može učiniti neposredno u sedištu APR u Beogradu, u nekoj od organizacionih jedinica APR, ili online putem registracije na APR.
Potrebna dokumentacija za registraciju
Potrebna dokumentacija za registraciju uključuje:
- Popunjenu registracionu prijavu
- Osnivački akt
- Dokaz o uplati osnivačkog kapitala
- Dokaz o identitetu osnivača
- Dokaz o uplati naknade za registraciju
Elektronska registracija DOO
Elektronska registracija DOO-a je danas standardni postupak koji omogućava podnošenje dokumentacije online, bez potrebe za fizičkim prisustvom u prostorijama APR-a.
Za elektronsku registraciju firme potreban je kvalifikovani elektronski potpis ili angažovanje advokata koji poseduje takav potpis.
Rokovi i takse za registraciju
Rokovi za registraciju DOO-a su relativno kratki – od momenta podnošenja uredne registracione prijave, firma će biti osnovana u roku od 3 do 5 radnih dana.
Takse za registraciju uključuju naknadu za registraciju koja se plaća APR-u.
Otvaranje računa u banci za DOO
Posle uspešne registracije DOO-a, otvaranje poslovnog računa u banci predstavlja sledeći važan korak. Ovaj račun će služiti za sve finansijske transakcije društva, čineći ga ključnim elementom za početak poslovanja.
Dokumentacija potrebna za otvaranje računa
Za otvaranje računa u banci potrebna je dokumentacija koja uključuje rešenje o registraciji iz APR-a, OP obrazac sa overenim potpisom lica ovlašćenog za zastupanje, PIB, lične karte ili pasoše osnivača i direktora, kao i pečat društva ako se koristi.
Izbor poslovne banke
Izbor poslovne banke je važna poslovna odluka koja može uticati na efikasnost poslovanja. Faktori koje treba razmotriti uključuju visinu naknada za održavanje računa, provizije za transakcije, dostupnost e-bankinga i mobilnog bankarstva.
DOO može otvoriti više računa u različitim bankama, ali je jedan račun obavezan i smatra se glavnim računom koji se prijavljuje poreskim organima. Nakon otvaranja računa, sredstva uplaćena na ime osnivačkog kapitala prebacuju se na stalni račun i mogu se koristiti za poslovanje.
Obaveze nakon registracije DOO
Zakonske obaveze za DOO nastupaju odmah nakon registracije, uključujući poreske prijave i registraciju stvarnog vlasnika. Bez obzira na to kada će društvo započeti sa stvarnim poslovanjem, ove obaveze moraju biti ispunjene u zakonskim rokovima.
Poreske prijave i obaveze
Nakon registracije, DOO ima obavezu da podnese akontacionu poresku prijavu u roku od 15 dana. Ova prijava služi za procenu očekivanih prihoda i određivanje visine poreza za narednu godinu.
DOO takođe ima obavezu mesečnog ili kvartalnog plaćanja PDV-a, poreza na dobit, kao i poreza i doprinosa na zarade zaposlenih. Pored toga, društvo mora podneti godišnje finansijske izveštaje.
Registracija stvarnog vlasnika
Registracija stvarnog vlasnika je zakonska obaveza propisana Zakonom o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma. Ova registracija podrazumeva prijavljivanje fizičkih lica koja su krajnji vlasnici ili kontrolišu pravno lice.
Prijava stvarnog vlasnika se vrši elektronski preko portala Agencije za privredne registre u roku od 15 dana od registracije društva.
Angažovanje knjigovođe
Angažovanje profesionalnog knjigovođe je praktično neophodnost za svaki DOO. Vođenje poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva zahteva stručno znanje, a dobar knjigovođa može pružiti savete o poreskoj optimizaciji i finansijskom planiranju.
Osnivanje DOO za strance i nerezidente
Osnivanje DOO u Srbiji za strance i nerezidente je proces koji ima svoje karakteristike i zahteva posebnu pažnju. Iako stranci mogu osnovati firmu u Srbiji pod istim uslovima kao i domaći državljani, postoje određene specifičnosti koje treba uzeti u obzir.
Specifičnosti osnivanja DOO za strance
Strani državljani mogu osnovati DOO bez obaveznog ličnog prisustva u Srbiji, jer celokupan proces može obaviti lice ovlašćeno specijalnim punomoćjem. Ova mogućnost značajno olakšava proceduru za one koji ne borave u Srbiji.
Dokumentacija iz inostranstva mora biti pripremljena u skladu sa međunarodnim pravilima o legalizaciji dokumenata. To može uključivati apostil ili punu legalizaciju, zavisno od zemlje porekla. Srbija ima zaključene bilateralne sporazume sa brojnim zemljama, što može pojednostaviti proces za osnivače iz tih država.
Otvaranje nerezidentnog računa
Otvaranje nerezidentnog računa je poseban postupak koji stranim osnivačima omogućava upravljanje finansijama firme. Za to je potrebna specifična dokumentacija koju propisuju banke, uključujući pasoš, dokaz o registraciji firme, osnivački akt, i dokumentaciju koja potvrđuje status nerezidenta.
Proces otvaranja nerezidentnog računa može trajati duže nego za rezidente. Banke imaju posebne zahteve za nerezidente, što može uticati na vreme potrebno za otvaranje računa.
Alternativne forme poslovanja u Srbiji
Zakon o privrednim društvima Republike Srbije nudi više pravnih formi za obavljanje delatnosti. Pored DOO-a, druge forme privrednih društava pružaju različite mogućnosti za poslovanje, prilagođene različitim potrebama i ciljevima.
Preduzetnik kao jednostavnija forma
Preduzetnik predstavlja jednostavniju formu poslovanja, pogodnu za manje biznise i početnike. Karakteriše je jednostavnije osnivanje, niži troškovi registracije i jednostavnije vođenje poslovnih knjiga. Preduzetnici mogu birati između različitih poreskih režima, uključujući paušalno oporezivanje.
Ostale forme privrednih društava
Ostale forme privrednih društava uključuju ortačko društvo, komanditno društvo i akcionarsko društvo. Svaka od ovih formi ima svoje specifičnosti u pogledu odgovornosti, upravljanja i kapitala. Ortačko društvo karakteriše neograničena solidarna odgovornost svih članova, dok akcionarsko društvo predstavlja najsloženiju formu poslovanja, pogodnu za veće poslovne poduhvate.
Zaključak
Osnivanje DOO u Srbiji predstavlja strukturiran proces koji se, uz adekvatnu pripremu, može završiti u kratkom roku. Uz pomoć advokata specijalizovanih za privredno pravo, celokupan proces osnivanja može biti obavljen u roku od 10 radnih dana.
Ključni koraci uključuju pripremu osnivačkog akta, uplatu minimalnog osnivačkog kapitala, registraciju u Agenciji za privredne registre i otvaranje računa u banci. Nakon registracije, firma može odmah započeti sa obavljanjem registrovanih delatnosti, ali mora voditi računa o ispunjavanju zakonskih obaveza prema poreskim i drugim državnim organima, sve u skladu sa zakonom.
Uspešno osnivanje i vođenje društva zahteva kontinuirano praćenje zakonskih propisa i ispunjavanje obaveza prema državi.